موسویان: شعر آریان در بیان پرشتاب و در اندیشه بسیار دقیق است

به گزارش پایگاه خبری حوزه هنری، بیست و دومین جلسه از سلسله نشست های «یک ماه، یک کتاب» که به بررسی آثار شاعران زن می‌پردازد با حضور علاقه‌مندان به شعر و ادبیات عصر دیروز در حوزه هنری  برگزار شد.

این نشست با حضور حسین بهزادی؛ معاون فرهنگی حوزه هنری البرز و شاعرانی همچون علی داودی، آرش شفاعی، مریم جعفری آذرمانی، افسانه غیاثوند، نغمه مستشار نظامی، فاطمه نانی‌زاد، ایمان طرفه، ساجده جبارپور، سجاد شاکری، سمانه رحیمی، دشتی، صفدری، آتشکار، زارع، صدرزاده، گلدوست، یونسی، طوبی، پیران، شریفی و ... برگزار و به بررسی دو اثر از مریم آریان به نام‌های «یک چندم از من» و «تور جهانگردی باد» اختصاص داشت. علی‌محمد مودب و انسیه موسوی نیز به عنوان منتقدین در این جلسه حضور داشتند.

در ابتدا فریبا یوسفی، مجری- کارشناس برنامه، ضمن خیرمقدم به حاضران ایام ماه ربیع، هفته وحدت و میلاد باسعادت حضرت پیامبر(ص) را تبریک گفت. وی ضمن تشکر از حوزه هنری استان البرز و حضور چندتن از علاقه مندان به شعر و ادبیات از شهر کرج، به معرفی مریم آریان و دو کتاب مورد نقد او اشاره کرد.

علی‌محمد مودب در سخنان آغازین خود، درباره تاثیر نقد و بررسی شعر زنان بر حوزه ادبیات، گفت: وجود جلساتی مانند «یک ماه، یک کتاب» که به نقد شعر شاعران معاصر می‌پردازد، اتفاقی بسیار مطلوب و قابل توجه است. نقد در این سال‌ها جدی‌تر مورد توجه قرار گرفته است. همین مسئله به معرفی چهره‌ها، بررسی مشکلات و چالش‌ها و موضوعات بنیادین شعر و ادبیات بسیار کمک می‌کند. زمانی که یک چهره در این جلسات نقد می‌شود بیش از پیش نزد مخاطبین شناخته می‌شود. مخاطبین با دیدن شاعر، صاحب اثر و کسی که وقت گذاشته و سروده‌ای را چاپ کرده، می‌توانند نقطه نظرات خود را مستقیم و بدون واسطه بیان کنند و از طرفی شنیدن نظرات کارشناسان و مخاطبین خاص و حرفه‌ای به رشد شاعر نیز کمک بسیاری می‌کند.

وی ادامه داد: من هیچ‌وقت نمی‌توانم نقد به معنای کلاسیک انجام دهم. با توجه به رشته الهیات که در آن تحصیل کرده‌ام، از این دید شعر را می خوانم و نگاه می کنم. زمانی که آثار خانم آریان را خواندم، دریافتم که ایشان از دوران تجربه کردن و تمرین عبور کرده و به جایگاهی تازه رسیده است. از همین رو نسبت به سرودن چنین اشعاری به ایشان تبریک می‌گویم.

مدیر موسسه فرهنگی شهرستان ادب درباره مقدمه و تقدیم‌های کتاب نیز گفت: یکی از نکات خوبی که توجه من را به خود جلب کرد، مقدمه و تقدیمی‌هایی بود که در کتاب به چاپ رسیده بود. به قول یک بزرگی اگر مقدمه و سخن نویسنده کتاب را نخوانیم و کتاب را بخوانیم، گویی هیچ چیزی نخوانده‌ایم. زمانی که مقدمه یک کتاب را می‌خوانیم با تفکر، با شخصیت و با نگاه نویسنده آشنا می‌شویم و این آشنایی به ما کمک می‌کند تا شرایط سروده شدن شعر و یا نوشته شدن کتاب را بهتر بدانیم و این به فهم مطالب کمک شایانی می‌کند.

مودب تصریح کرد: مسئله ای که درشعر مریم آریان به چشم می‌خورد، این است که او موضوعات سنتی را در قالب مدرن یا خیلی مدرن با رویکرد و زبانی نوگرا بیان می‌کند. مسئله‌ای که وجود دارد این است که مردم ما همچنان شعر را در سبک حافظ و سعدی دوست دارند، زبان غزل از دوران مشروطه تا به اینجا زبانی با لکنت است که هنوز در دوران تمرین به سر می‌برد و در شرایطی نیست که بتواند با تفکرات دیگر وارد نبرد بشود. مریم آریان با چنین زبان جدیدی در دورانی که مادر شدن در اولویت نیست و ما در فرزندآوری و کم شدن جمعیت اخطارهای بسیار می شنویم، از مادر بودن حرف می‌زند. او تفکرات سنتی خود را با زبانی جدید بیان می‌کند، دغدغه‌های مادرانه برای کودکش برای همسرش نشان می دهد که او یک زنی استاندارد و مادری است ایرانی، مادری که ما شکل کلاسیک آن را به خوبی می‌شناسیم.

در ادامه انسیه موسویان، کارشناس ادبیات و منتقد، درباره دو اثر مریم آریان نیز گفت: این دو کتاب در یک فضای مشترک و در قالب یکسان یعنی غزل سروده شده است، هرچند که گاهی غزل مثنوی نیز دیده می‌شود. من با خواندن این دو اثر به چهار دسته‌بندی محتوایی و درون‌مایه رسیدم که می توان اشعار مریم آریان را به اشعار عاشقانه، اجتماعی، آیینی و دفاع مقدس تقسیم کرد. شعرهای عاشقانه او حتی یک شعر عاشقانه عادی و شخصی نیست. با پرداختن به شخصیت معشوقه و زن این شعر درمی‌یابیم که معنا و احساسات شاعر، در معنی عام تعریف می شود و همه چیز به شکل عام مطرح است. او در شعر اجتماعی دغدغه های روشنی از جمله کودکان کار، فقر و کارگران را دارد.

وی ادامه داد: در شعر مریم آریان نگاه مادرانه همان نگاه کلیشه‌ای است و در شعر آیینی موضوعات آشنای کربلا و عاشورا سروده شده. آریان تلاش کرده زوایه دید متنوعی در شعر داشته باشد و به دلیل سطح سواد و نوع نگاهش موفق شده است در شعر از جهان‌های گوناگون الهام بگیرد. وی در شعر دفاع مقدس موضوعات متنوعی را مورد توجه قرار داده که کمتر به آن‌ها پرداخته شده؛ موضوعاتی که می تواند بیش از این‌ها مورد توجه قرار بگیرد.

این منتقد با بیان اینکه تنوع سبکی و جسارت شاعر در به‌کارگیری برخی ابتکارات غیر رایج نیز به خوبی به چشم می خورد، گفت: در شعر آریان غزل‌هایی تا 10 بیت نیز می بینیم. مسئله‌ای که امروز خیلی کم وجود دارد، اغلب شاعران در 6 یا حتی در 5 بیت حرف خود را می زنند؛ غزل با دو مطلع، به کارگیری قافیه یا وزن‌های سخت و نادر همه از موضوعاتی است که نشان می‌دهد مریم آریان شعر را به خوبی می‌شناسد.

موسویان با بیان اینکه در شعر مریم آریان محتوا از زبان پیشی می‌گیرد، گفت: یکی از نکاتی که باید بدان بیشتر توجه شود این است که در دو اثر ارائه شده، محتوا، مفهوم و هدف شعر بیش از زبان مورد توجه قرار گرفته و به نوعی در بیان شتابزدگی به چشم می‌خورد. در آرایه‌های ادبی تنوع کمی است و بیشتر معطوف به تشبیهات است. این شاعر در اندیشه نوعی وسواس داشته و بسیار دقیق موضوعات را بررسی کرده است اما در زبان این وسواس دیده نمی‌شود، در بسیاری از قسمت‌ها از «به» و «ک» باید استفاده شود یا باید حروفی را با تشدید بخوانیم که تشدید ندارد. از همین رو امیدوارم در کارهای بعدی ایشان این موضوعات را کمتر ببینیم.

سلسه نشست‌های «یک ماه، یک کتاب»، شنبه آخر هر ماه با حضور شاعران و علاقه‌مندان به حوزه ادبیات در سالن سلمان هراتی حوزه هنری برگزار می‌شود.