جشنواره حقوق بشر آمریکایی رسالتی بزرگ و راهی طولانی در پیش دارد.

دکتر محمد صادق کوشکی عضو هیأت علمی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران و نویسنده کتاب «تاریخ مستطاب آمریکا» در گفتگویی اختصاصی با دبیرخانه دومین جشنواره بین‌المللی حقوق بشر آمریکایی نظرات کارشناسی خود را در موضوع حقوق بشر آمریکایی و این جشنواره ابراز داشتند. در ادامه این گفتگو را می خوانیم:

-  اصطلاح حقوق بشرآمریکایی چه چیزی را به ذهن شما متبادر می‌کند؟

خیلی چیزها مثل تعریف آمریکا از بشر، تعریف آمریکا از حقوق، تعریف بعضی ها از آمریکا، تصورات بعضی‌ها در مورد آمریکا، تصورات بعضی‌ها در مورد حقوق بشر، توهمات بعضی‌ها در مورد آمریکا، توهمات بعضی‌ها در مورد حقوق بشر

-  آیا ممکن است یک تعریف مختصر از حقوق بشرآمریکایی داشته باشیم؟

حقوق بشر آمریکایی یعنی دادن حقوقی که هیئت حاکمة آمریکا به رسمیت می‌شناسند برای کسانی که به عنوان بشر به رسمیت می‌شناسند. یعنی آمریکایی‌ها بخشی از انسان‌ها را به عنوان بشر می‌شناسند بخشی از انسانها را بشر نمی‌دانند. برای آن بخشی که بشر می‌دانند حقوقی را که خودشان به رسمیت می‌شناسند، می‌دهند . به این می‌گویند حقوق بشر آمریکایی.

-  به این ترتیب آیا می‌شود پسوندهای دیگری هم برای حقوق بشر ذکر کرد و گفت حقوق بشر آمریکایی، حقوق بشر اسلامی و...؟

بله تعریف‌ها فرق می‌کند.  قطعاً زاویه‌ی دید دین ما یعنی زاویه دید اسلام، به بشر، به اینکه بشر چه تکالیفی دارد چه حقوقی دارد و این حقوق ریشه‌اش چیست و از کجا می‌آید متفاوت است. خوب زاویه دید دین در واقع یک‌چیز است، زاویه دید اعلامیه جهانی حقوق بشر یک چیز دیگر است. بعد دوباره آمریکایی‌ها خودشان آن حقوق بشری را که اعلامیه جهانی حقوق بشر هست آن را کاملاً قبول ندارند، اجرا نمی‌کنند. آمریکایی‌ها روایت‌های خودشان را از حقوق بشر دارند.

-  به نظر شما جوانهای ما و نخبه‌های ما تا چه حدی با مصادیق نقض حقوق بشر و اصولاً حقوق بشر آمریکایی آشنا هستند؟

خیلی خیلی کم. چون اصلاً در این زمینه اطلاع‌رسانی دقیقی نشده است و نمی‌شود. روش‌های اطلاع‌رسانی دقیق وجود ندارد به همین خاطر خیلی کم آشنا هستند. یعنی حتی فیلم‌هایی را که در سینمای آمریکا تولید شده و حقوق بشر آمریکایی را توصیف می‌کند و موارد نقض حقوق انسانها توسط آمریکا را توصیف می‌کند، را هم بسیاری ندیده‌اند. در سینمای آمریکا می‌شود ده‌ها فیلم پیدا کرد که حقیقت حقوق بشر در آمریکا را دارد نشان می‌دهد. مثلاً فیلم"جوخه" یا فیلم " قلاف تمام فلزی" و غیره.

-  به نظر شما اصولاً رسانه‌های ما توانسته‌اند جنایات آمریکا بر علیه مردم کشور خودمان را تبیین کنند که آن توهم را پاک کنند؟

نه. ما نه در نظام آموزشی‌مان توانستیم آمریکا را به مردممان معرفی کنیم، نه در رسانه‌ها توانستیم. خیلی تلاش‌های الکنی بوده. یعنی الان حتی کسانی که از ته دل مرگ بر آمریکا می‌گویند آن‌ها هم شاید دقیق ندانند که چرا آمریکا منفور است. اطلاعاتشان کافی نیست. در واقع تحقیقی نیست. مرگ بر آمریکا وقتی مؤثر می‌شود و قدرتمند می‌شود که تحقیقی بشود.

-  به نظر شما وظیفة هنرمندان، رسانه‌ها، نخبه‌ها در تبیین حقوق بشر آمریکایی و اقدامات ضد حقوق بشری این کشور چیست؟

اولین وظیفه این است که خودشان دقیق موضوع را بشناسند. بعد از این شناخت دقیق است که تازه ما می‌توانیم وارد مرحلة بعد بشویم. خیلی از هنرمندان ما واقعاً آن چنان که باید، اصلاً نمی‌شناسند، یا حتی تصور غلط دارند نسبت به آمریکایی‌ها. پس قدم اول اصلاح این نگاه غلط هست. قدم دوم به دست آوردن اطلاعات دقیق هست. حالا در قدم سوم آن‌ها اگر به این شناخت و اقناع رسیدند آن وقت می‌توانند آثار هنری را بسازند که این آثار هنری در واقع نشان بدهند که آمریکایی‌ها واقعاً حقوق بشرشان چیست و عملکردشان در زمینه حقوق بشر چگونه است. البته ما هنرمندانی داشتیم که در این زمینه شروع کردند و آثار هنرمندانه‌ای هم داشتند اما خوب تعدادش خیلی کم بوده.

در عرصه‌ی سینما مثلاً ما فیلم «خاک  و مرجان» را داشتیم. «خاک و مرجان» فیلم خوبی بود که متأسفانه در ایران خوب دیده نشد. این یک فیلم را مثال می‌زنم، نمی‌خواهم بگویم همین یه دونه فیلم را داریم می‌خواهم بگویم مثلاً این یک فیلم این جوری که ساخته شد با زبان بین‌المللی، این نشان می‌دهد که هنرمندان ما اگر توجیه و اقناع بشوند، قابلیت‌های خوبی دارند برای اینکه بتوانند چهرة واقعی آمریکا را معرفی کنند.

-  به نظر شما جشنواره‌های هنری مثل جشنواره حقوق بشر آمریکایی چقدر می‌تواند در این شفاف‌سازی و آگاهی بخشی ملی و جهانی تأثیر داشته باشد؟

قطعاً این فعالیت‌ها باید انجام شوند و هرکدام به تناسب ظرفیت خود می‌توانند مفید باشند. در واقع این جشنواره رسالت بزرگی بر دوش دارد و قاعدتاً راه طولانی در پیش است.