گفتگو با محمدعلی بهمنی

در پی انتشار آلبوم موسیقایی «گاهی دلم برای خودم تنگ می‌شود» با شعر و صدای «محمد‌علی بهمنی» و موسیقی «رسول رسولی» توسط مرکز موسیقی حوزه هنری، به گفت و گو با این شاعر پیشکسوت نشستیم تا ایشان با همان روحیه جوان گرایانه به بررسی شعر جوان امروز بپردازد.

محمد علی بهمنی در گفت و گو با پایگاه خبری حوزه هنری با بیان این که صدای شاعر تاثیر خود را در خواندن صحیح شعر نشان داده است، گفت: این آلبوم را حدود پنج سال قبل خواندم که انتخاب اشعار آن توسط عبدالجواد و عبدالرضا موسوی انجام گرفته بود و بیشتر آن ها شعر های اجتماعی من بودند.
بهمنی ادامه داد: به طور کلی بعد از خواندن اشعار این آلبوم به این نتیجه رسیدم که خوانش اشعار توسط شاعر همان اندازه که آموزش صحیح خوانی را برای مخاطبین دارد، چیزی از خود شاعر دریغ می شود و آن هم در نحوه خواندن دیگران از یادها می رود.
وی تصریح کرد: شاعر با شنیدن قرائت های دیگران از شعر هایش ممکن است حتی قرائت های گویاتری از اشعار خود به دست آورد.
این شاعر درباره وضعیت شعر جوان کشورمان نیز گفت: معتقدم شعر امروز راه درست و تکامل درست تر خود را گام می زند و باید با نگاه بهتری شعر امروز را ببینیم، چرا که شاعران جوان فضاها و دریچه ها را در شعر کشف کرده اند و این دریچه ها را به هر شکل شعری باز کرده اند.
او با بیان این که دریچه هایی به بهره گیری واژگانی از ادبیات ما در غزل گسترده تر و به روزتر شده است، گفت: شاعران پیشکسوتی که با خود شاعران جوان زندگی می کنند متوجه می شوند که کار این شاعران کارستان است، اما کسانی که از دور شعر جوان را می شنوند تصور می کنند که ظرفیت شعر شدن ندارند.
بهمنی با انتقاد از این که شاعران کلاسیک هنوز غزل را قالب شعری می دانند، افزود: غزل شکل شعری است چرا که وقتی می گوییم قالب، پیش اندیشی کرده ایم و از این قالب نمی توانیم خارج شویم. مولانا در زمان خود غزل را قالب نمی دانسته و زمانی که اشعارش را می خوانیم انگار که از قالب بیرون آمده، چرخ زده و دوباره به قالب برگشته است.
وی گفت: شکل در شعر می تواند در هر زمانی به روز شود و غزل امروز هم واقعا دارد زمان خود را ترسیم می کند.
بهمنی تاکید کرد: شعر ظرفیت تمام کلمات را پذیرا است، مولانا در روزگار خود به واژگان بسیاری مجوز ورود به شعر داده که امروز فکر می کنیم اگر چنین واژگانی استفاده کنیم کار نابه هنجاری انجام داده ایم.
او ادامه داد: آوردن واژگان جدید به شعر تا بخشی که ساختار شکنی باید اتفاق بیفتد خوب است، اما مشکل آن جاست که به هنجارشکنی می رسیم. شاعران پیشکسوت ما باید به این فکر کنند که در حوزه شعر کلاسیک آشنایی زدایی از سلیقه خود کنند، چرا که آنقدر درگیر شعر کلاسیک هستند که بر نمی تابند با یک زیبایی شناسی به روزتر رو به رو شوند.
این شاعر با اشاره به این که هم نسلانش ضمن ساختارشکنی در شعر باید دست از رسوب سلیقه ای خود نیز بردارند، گفت: قله ها فقط برای تماشا کردن و لذت بردن از اوج شان باید کاربرد داشته باشند و آن هایی که در شعر ما بایدقله باشند شده اند و نظر من نه می تواند کوچک تر و نه بزرگ ترشان کند.
بهمنی با بیان این که باید به فکر باور کردن جوان ها باشیم، گفت: اگر جوان ها را باور نکنیم خودمان را از بسیاری از کارهای خوب که اتفاق می افتد محروم کرده ایم.
این شاعر درباره شاعران جوانی که می خواهند از وقایعی مانند دفاع مقدس و انقلاب اسلامی شعر بگویند، نیز گفت: شاعر باید در مراحل استنتاجی خودش حضور داشته باشد، استنتاج در شاعر موقعی اتفاق می افتد که پیرامون خود را درک می کند اما واقعیت این است که به طور مثال ما در روزگار خودمان از عشق حرف می زنیم و باید پرسید کداممان عشق واقعی را می شناسیم؟
محمد علی بهمنی ادامه داد: صحبت از عشق که می کنیم، صحبت از دریافت حسی است، ریشه بیشتر شعری امروز تغزل و عاشقانه گویی است، پس می شود با مقداری آشنایی و شنیداری هم از صحنه هایی مانند انقلاب اسلامی و دفاع مقدس صحبت کنیم.
این شاعر با اشاره به این که شعر گفتن از دفاع مقدس یا انقلاب بستگی به این دارد که روایت ها با چه خلوصی به نسل های بعد برسد، عنوان کرد: اگر روایت خودش دارای خلوص عاطفی و حسی باشد مسلما شاعر هم این را حس می کند و می تواند ثبت کند. مهم این است که روایت ها غلو نداشته باشد و اگر روایت ها درست و سالم باشد چه در شعر و چه هر هنری می شود وقایع گذشته را باز آفرینی کرد.
محمدعلی بهمنی زادهٔ فروردین ۱۳۲۱ در شهر دزفول ، شاعر و غزل سرای ایرانی است که مجموعه های شعر بسیاری تاکنون از وی به چاپ رسیده است.